Η περιοχή βόρειας Πίνδου: Η μάχη της Πίνδου (1940)

Και στις πρώτες εβδομάδες του ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940, εδώ στη Βασιλίτσα της Βόρειας Πίνδου, δόθηκαν μερικές από τις πιο σκληρές μάχες. Εάν το μέτωπο της Βασιλίτσας είχε καταρρεύσει, η μεραρχία αλπινιστών «Τζούλια», που προήλαυνε για να καταλάβει το Μέτσοβο, θα είχε δώσει τη νίκη στις δυνάμεις του φασισμού.

Η μεραρχία αλπινιστών «Τζούλια», με δύο συντάγματα, είχε συγκροτηθεί από εμπειροπόλεμους ορεσίβιους Ιταλούς των Β.Α. περιοχών της Ιταλίας, είχε διοικητή τον υποστράτηγο Μάριο Τζιρότι και δύναμη 10.800 ανδρών.

Η αποστολή ήταν ειδική: Μπαίνοντας στο ελληνικό έδαφος, ύστερα από λίγα χιλιόμετρα, θα άνοιγε σαν μια μεγάλη τανάλια, με την οποία θα αγκάλιαζε τις δυο πλευρές του Σμόλικα και θα έφτανε στο Μετσοβο, κατά τον άξονα αλβανικό έδαφος - Δίστρατο - Βαβούλα - Μέτσοβο, κάνοντας τον πόλεμο «αστραπιαίο». Θα αποσβόλωνε τους Έλληνες, που θα κατέρρεαν, και θα έδινε (έτσι ήλπιζαν!) τη νίκη στις δυνάμεις του Άξονα.

Απέναντί της η μεραρχία Τζούλια βρήκε το λεγόμενο απόσπασμα Πίνδου του συνταγματάρχη Δαβάκη, που είχε συγκροτηθεί δυο μήνες προ του πολέμου από εφέδρους, και το οποίο είχε διαταχθεί να υπερασπίσει σε βάθος και σε πλάτος μια τεράστια γεωγραφικά περιοχή!

Η απίθανη, μετά τον πόλεμο, δικαιολογία του ΓΕΣ ότι το μέτωπο που ανέλαβε να υπερασπίσει το απόσπασμα «δια των μικρών σχετικώς δυνάμεών του» ήταν «φυσικώς οχυρότατον από αμυντικής απόψεως», είναι φυσικά αστεία.

Αν δεν έδειχναν έναν εκπληκτικό ηρωισμό οι άνδρες του Δαβάκη, αν οι κάτοικοι της Πίνδου δε βοηθούσαν αλλά και αν οι ίδιοι οι Ιταλοί στρατηγοί δεν έκαναν σοβαρά λάθη τακτικής, άλλη θα ήταν η εξέλιξη του πολέμου.

Γράφει, βασισμένος σε στοιχεία της Δ/νσης Ιστορίας του ΓΕΣ ο Στυλ. Σιωμόπουλος, για τη μάχη της Βασιλίτσας:

«Τάγμα Τολμέτζο - το φάντασμα της Βασιλίτσας (8 Νοεμβρίου).

»Τελευταίο αποχώρησε (με την πλήρη σημασία της λέξης, σαν να πήγαινε για φαγητό στο Δίστρατο) το τάγμα της Βασιλίτσας.

» Το θεόρατο βουνό το κατείχε σταθερά το τάγμα Τολμέτζο, που, κυκλωμένο με ασθενείς όμως ελληνικές δυνάμεις, μαχόταν προς όλες τις κατευθύνσεις, εκτός από την δυτική, από την οποία διατηρούσε συνεχή ανενόχλητη αμυντική γραμμή μέχρι το Δίστρατο.

» Οι Έλληνες, ενεργώντας με σωφροσύνη και εξαιτίας της έλλειψης επαρκών δυνάμεων, θέλησαν πρώτα να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση στο συγκρότημα των τεραστίων ορεινών όγκων που καλύπτουν από το βορρά το Δίστρατο, αποφεύγοντας έτσι να μπουν μεταξύ αυτών και της Βασιλίτσας ή της Γομάρας. Έτσι, επί τρεις ολόκληρες ημέρες έγιναν άγριες μάχες στα βουνά του Ανατολικού Σμόλικα, που τις αναφέραμε παραπάνω. Όταν η κατάσταση στα βουνά αυτά άρχισε να ξεκαθαρίζει και άδειασε και η Γομάρα από Ιταλούς, ήρθε η σειρά της Βασιλίτσας. Όταν στις 8 Νοεμβρίου επρόκειτο να ριχτούν σ' αυτή τρία τάγματα με μια πυροβολαρχία, το ιταλικό τάγμα αναλήφθηκε στην κυριολεξία από το βουνό, χωρίς να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός και χωρίς να αφήσει και αυτό πίσω του ούτε αιχμαλώτους ούτε πολεμικό υλικό, βαρύ ή ελαφρό. Και ήταν μέρα μεσημέρι, 12η μεσημβρινή, και δεν αναφέρθηκε ομίχλη… Απλώς διαπιστώθηκε κάτι που φώναζε από μόνο του: ότι είχε συμπτυχθεί προς Δίστρατον.

»Για το τελευταίο από τα τρία ρομαντικά αυτά επεισόδια, που σφραγίζει το τέλος των μαχών στην περιοχή του Δίστρατου, και που θυμίζει τους σιωπηλούς ελιγμούς των πολέμων με δόρατα και τόξα, ή σήμερα ασκήσεις "επί χάρτου", η ιστορία του ΓΕΣ ενημερώνει και πάλι τους αναγνώστες της με εύγλωττη λακωνικότητα:

"Το 11/66 Τάγμα (μείον λόχος Αβδέλλας) κινηθέν φθάνει βορρειοανατολικώς Βασιλίτσας, οπού και ήλθεν εις επαφήν μετά της Β΄Ομάδος Αναγνωρίσεως την στιγμήν καθ' ην ο εχθρός είχε συμπτυχθεί προς Δίστρατον". Αυτό ήταν όλο…»

Επιστοφή στη σελίδα «Η περιοχή βόρειας Πίνδου»

Καταφύγιο Όρους Σμόλικας
Περιοχή Κόνιτσας (Ελλάδα)
Τηλ. 6946 670565 - Fax 26550.24993
E-mail: info@smolikas.com

Σχεδιασμός σελίδων και φιλοξενία από την Αλφαστάρ Ελλάς Α.Ε.
Copyright © 2004 Αλφαστάρ Ελλάς Α.Ε.